تهدید حذف دائمی هویت دیجیتال کاربران ایرانی
به گزارش وبی کارت، سیاست جدید پلت فرم های بزرگ جهان برای حذف خودکار حساب های کاربری راکد، به علت فیلترینگ شدید و اختلال در دریافت پیامک های فعال سازی، به تهدیدی جدی برای نابودی دائمی اطلاعات و سرمایه های دیجیتال کاربران ایرانی تبدیل گشته است.
به گزارش وبی کارت به نقل از خبر آنلاین، در ساختار کلان حاکمیت اینترنت، پلت فرم های بین المللی بطور درحال افزایشی به سوی اتخاذ سیاستهای انقباضی درباب نگهداری داده های کاربران حرکت می کنند. این رویکرد که اساساً ریشه در مقررات بین المللی محافظت از داده ها، بهینه سازی هزینه های نگهداری زیرساخت و پیشرفت امنیت سایبری دارد، به دنبال حذف حساب های کاربری است که برای مدت مشخصی غیرفعال مانده اند. از نظر پلت فرم ها، حساب های رهاشده و راکد، اهداف مطلوبی برای مهاجمان سایبری به شمار می روند؛ چونکه این حساب ها معمولا فاقد پروتکلهای امنیتی روزآمد نظیر تایید هویت دو مرحله ای هستند و نظارتی بر آنها وجود ندارد.
در عین حال، تلاقی این سیاستهای جهانی با زیست بوم اینترنت در ایران، بحرانی ناخواسته و مخاطره آمیز را برای کاربران ایرانی رقم زده است. در کشور ما، دسترسی به شبکه جهانی اینترنت همواره تحت تأثیر تهدیدهایی چون قطع سراسری، فیلترینگ شدید، کنترل های دولتی و ایجاد شبکه ملی اطلاعات قرار دارد، و قطع ناگهانی ارتباط می تواند کاربران را بصورت ناخواسته و الزامی وارد فاز «غیرفعال بودن» کند. این انقطاع، تایمرهای حذف خودکار پلت فرم ها را فعال ساخته و سرمایه های دیجیتال، کانال های ارتباطی و اطلاعات حیاتی کاربران ایرانی را با تهدید جدی حذف دائمی مواجه می سازد.
جدول زیر، مقایسه ای جامع از سیاستهای پلت فرم های پیشرو عرضه می دهد:
پلتفرم بازه زمانی بحرانی برای حذف تعریف دقیق شاخصهای فعالیت سرنوشت داده ها بعد از حذف نهایی گوگل و یوتیوب
۲ سال
خواندن یا ارسال ایمیل، استفاده از گوگل درایو، تماشای ویدئو در یوتیوب، اشتراک گذاری عکس در فوتوز، دانلود اپلیکیشن از پلی استور، استفاده از موتور جست وجوی گوگل، استفاده از قابلیت ورود با گوگل در وبسایت های ثالث
حذف دائمی و غیرقابل برگشت حساب و تمامی داده های مرتبط در جیمیل، درایو، فوتوز و داکس. آدرس جیمیل حذف شده هیچگاه مجدداً قابل استفاده نخواهد بود.
تلگرام
پیش فرض ۶ ماه (قابل تنظیم از ۱ تا ۱۲ ماه توسط کاربر)
برقراری اتصال آنلاین (اتصال به سرورهای تلگرام بوسیله نرم افزار)
نابودی کامل و همیشگی تمامی چت های ابری، گروه ها، کانال ها و مخاطبین ذخیره شده. حساب در صورت لاگین مجدد به عنوان کاربر کاملا جدید شناخته می شود.
واتس اپ
۱۲۰ روز رکود کامل
اتصال موفق کاربر به اینترنت (باز کردن برنامه بدون اتصال فعال به اینترنت، فعالیت محسوب نمی شود).
حذف کامل اطلاعات حساب کاربری، عکس پروفایل، تاریخچه پیام ها و پرونده های پشتیبان متصل به گوگل درایو یا آی کلود.
ایکس (توییتر سابق)
۳۰ تا ۳۶۵ روز (بر اساس مفاد رسمی سیاستهای کنونی)
ورود به حساب کاربری (لاگین کردن)
غیرفعال سازی اولیه حساب به مدت ۳۰ روز بعد از رهاسازی اتفاق می افتد اما حذف دائمی حساب بعد از ۱۲ ماه غیرفعال بودن اتفاق می افتد.
اینستاگرام
رسمی ۹۰ روز؛ در عمل بین ۱ تا ۲ سال
ورود به برنامه، ارسال پست، استوری، ثبت لایک، ثبت کامنت یا حتی تماشای محتوای ریلز و استوری دیگران
حذف دائمی حساب و آزادسازی نام کاربری برای عموم. اطلاعات و تصاویر به هیچ عنوان بعد از حذف فیزیکی قابل بازیابی نیستند.
فیس بوک
نامحدود
هرگونه لاگین یا تعامل با ابزارهای فیسبوک در سایت ها و برنامه های دیگر
حساب های تاییدشده برای همیشه فعال می مانند. حذف خودکار صرفا برای حساب های تاییدنشده بعد از ۱ سال اعمال می شود.
دیسکورد
۲ سال غیرفعال بودن مداوم
لاگین کردن به دیسکورد یا ورود بوسیله نسخه وب
حذف مشخصات شناسایی حساب و تبدیل آن به یک کاربری بی نام (Deleted User). سوابق پیام ها در سرورها باقی می ماند اما فاقد هویت منتسب است.
لینکدین
نامحدود
لاگین دوره ای یا بروزرسانی مشخصات رزومه و ارتباطات
حساب ها حذف نمی شوند، مگر این که کاربر بصورت دستی مبادرت به بستن حساب کند که بعد از ۱۴ روز دائمی می شود.
سیاست های حاکم بر حساب های گوگل شرکت گوگل از دسامبر سال ۲۰۲۳ اجرای سیاست جدید حساب های غیرفعال را بطور جدی آغاز نمود. هدف اساسی از این اقدام، صیانت از لایه امنیتی کاربران اعلام شده است؛ چونکه حساب های رهاشده بسیار فراتر از حساب های فعال در معرض صدمه پذیری هایی چون عدم وجود تایید هویت دو مرحله ای و استفاده از پسورد های فاش شده هستند.
بر طبق این مقررات، در صورتیکه یک حساب شخصی گوگل به مدت دو سال بدون فعالیت بماند، گوگل این حق را برای خود محفوظ می دارد که حساب کاربری و تمامی محتوا و داده های درون آنرا در زمینه های مختلف شامل جی میل، گوگل درایو، گوگل فوتوز و اسناد متنی بطور کامل حذف کند. این سیاست بطور خودکار شامل حساب های سازمانی، مدارس یا دانشگاه ها نمی شود و برای آنها ضوابط مدیریتی مجزایی حاکم است.
نکته مهم در پلت فرم گوگل این است که فرایند حذف بسیار تدریجی بوده و با هشدارهای گوناگونی همراه می باشد. گوگل موظف است حداقل از ۸ ماه پیش از مبادرت به حذف، هشدارهای پی در پی را به آدرس ایمیل اصلی و آدرس ایمیل پشتیبان (Recovery Email) ارسال نماید.
علاوه بر این، چنانچه یک حساب کاربری دارای ویدئوهای انتشار یافته در یوتیوب باشد، یا کامنت های فعالی در این پلت فرم ثبت کرده باشد، از فرایند حذف خودکار مستثنی خواهد بود تا آرشیو عمومی محتوا صدمه نبیند. همینطور گوگل ابزاری کاربردی تحت عنوان «مدیریت حساب غیرفعال» (Inactive Account Manager) ارائه می کند که به کاربر اجازه می دهد از قبل مشخص نماید در صورت عدم فعالیت حساب برای دوره ای خاص (مثلاً ۳، ۶ یا ۱۲ ماه)، داده ها با چه کسانی به اشتراک گذاشته شوند یا در چه زمانی حساب بطور کامل و خودکار نابود گردد.
سیاست های حاکم بر پیامرسان های تلگرام و واتس اپ تلگرام از گذشته های دور به عنوان پلتفرمی با محدودیت های ذخیره سازی داده شناخته می شد و سیاست «خودتخریبی حساب کاربری» (Self-Destruct) را برای بهینه سازی فضا و امنیت سرورهای خود پیاده سازی کرده است. بطور پیش فرض، اگر کاربری به مدت ۶ ماه آنلاین نشود، تلگرام بصورت کاملا خودکار حساب او را به همراه تمامی گروه ها، کانال ها، فایل های ابری ذخیره شده و فهرست مخاطبین حذف فیزیکی می کند. کاربر می تواند این زمان بندی را در بخش حریم خصوصی تنظیمات تلگرام به دوره های کوتاه تر نظیر ۱ یا ۳ ماه، یا حداکثر ۱ سال تغییر دهد. بعد از انقضای این مهلت و رخ دادن پاکسازی، بازیابی اطلاعات بهیچ وجه ممکن نبوده و نام نویسی مجدد با همان شماره تلفن، یک حساب کاملا سفید و بدون پیشینه بوجود خواهد آورد.
در نقطه مقابل، واتس اپ سیاست انقباضی تری را اعمال می کند. این پلت فرم تحت مالکیت شرکت متا، دوره رکود حساب ها را به ۱۲۰ روز محدود کرده است. اگر نرم افزار واتس اپ روی دستگاه اصلی کاربر به مدت ۱۲۰ روز متوالی نتواند به اینترنت متصل شده و با سرورهای پلت فرم همگام سازی شود، حساب کاربری غیرفعال تلقی شده و بطور دائمی حذف می گردد.
لازم به ذکر است که حذف نرم افزار از روی گوشی بدون استفاده از گزینه درون برنامه ای «Delete My Account»، مانع از اجرای این فرایند خودکار نخواهد شد و بعد از انقضای مهلت ۱۲۰ روزه، تمامی اطلاعات، فایل های پشتیبان ابری روی گوگل درایو یا آی کلود و سوابق پیام ها برای همیشه نابود می شوند.
محدودیت های ساختاری و اعمال کنترل های حکومتی بر اینترنت در کشور ما، فراتر از جنبه های مرسوم فیلترینگ، تهدیدهای مستقیمی را متوجه پایداری حساب های کاربری و امنیت اطلاعات شهروندان می سازد.
تجربه قطع سراسری اینترنت بین الملل و تبدیل ناگهانی شبکه به اینترانت ملی، نشان داد که دسترسی کاربران ایرانی به پلت فرم های جهانی می تواند برای هفته ها یا ماه ها بطور کامل قطع شود. در چنین سناریویی، کاربران بدون خواست خود، از اتصال به پلت فرم های بین المللی محروم می شوند. این انقطاع اجباری، تایمرهای حساس پلت فرم ها (به ویژه محدودیت ۱۲۰ روزه واتس اپ یا بازه های انتخابی کوتاه در تلگرام) را فعال می کند. در صورتیکه دوره قطع اینترنت طولانی شود، درصد بالایی از کاربران با حذف ناگهانی و دائمی پایگاه های داده، شبکه های ارتباطی، کسب وکارهای مجازی و اطلاعات هویتی خود مواجه خواهند شد، بدون آن که ابزار یا دسترسی فنی برای خنثی سازی آن داشته باشند.
یکی از جدی ترین چالش های فنی جاری در کشور، مسدودسازی هدفمند پیامک های حاوی کدهای فعال سازی و تایید هویت دو مرحله ای توسط اپراتورهای مخابراتی داخلی است. شواهد گوناگونی نشان می دهند که کدهای تایید هویت پیامکی پلت فرم هایی نظیر تلگرام، ایکس (توییتر)، سیگنال و حتی سیستم های ورود گوگل به شکل گسترده فیلتر می شوند و به دست کاربران داخل کشور نمی رسند. این چالش زمانی به یک بحران تبدیل می شود که کاربر بهر دلیلی (نظیر پیشرفت سخت افزار، ریست کارخانه یا خروج ناخواسته از حساب) از اکانت خود خارج شده باشد. در این حالت، به سبب عدم امکان دریافت کد پیامکی، کاربر بطور کامل پشت سد ورود باقی می ماند و با گذشت زمان، حساب وی در ردیف حساب های غیرفعال قرار گرفته و سر انجام بطور خودکار حذف می شود.
سیاستهای ناظر بر پاکسازی حساب های راکد و غیرفعال در پلت فرم های بین المللی، پدیدآورنده یک پارادوکس امنیتی برای جوامع تحت محدودیت های شدید اینترنتی نظیر ایران است. پلت فرم ها برای بالا بردن معیارهای حفاظتی کاربران خود دست به پاکسازی حساب های غیرفعال می زنند؛ اما همین ابزار حفاظتی در جغرافیای سیاسی ایران، به سبب قطع اینترنت و انسداد فیلترینگ پیامکی، به ابزاری غیرمستقیم برای حذف هویت دیجیتال و تاریخچه ارتباطات شهروندان و فعالین تبدیل می شود.
بطور خلاصه، بر اساس این مقررات، در صورتی که یک حساب شخصی گوگل به مدت دو سال بدون فعالیت بماند، گوگل این حق را برای خود محفوظ می دارد که حساب کاربری و تمامی محتوا و داده های درون آن را در زمینه های مختلف شامل جی میل، گوگل درایو، گوگل فوتوز و اسناد متنی به طور کامل حذف کند. گوگل موظف است حداقل از ۸ ماه قبل از اقدام به حذف، هشدارهای پیاپی را به آدرس ایمیل اصلی و آدرس ایمیل پشتیبان (Recovery Email) ارسال نماید. سیاستهای حاکم بر پیامرسان های تلگرام و واتس اپ تلگرام از گذشته های دور بعنوان پلتفرمی با محدودیت های ذخیره سازی داده شناخته می شد و سیاست خودتخریبی حساب کاربری (Self-Destruct) را برای بهینه سازی فضا و امنیت سرورهای خود پیاده سازی کرده است.
این مطلب را می پسندید؟
(0)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب